Devekuşu Yetiştiriciliği

Devekuşu Yetiştiriciliği
Kuşlar

Devekuşu Yetiştiriciliği

Dünya üzerinde bulunan sayısız hayvan nüfusu içerisinde devekuşları da önemli derecede bir yere sahiptir. Tabiat içerisinde her canlının farklı görevlerde bulunması ve ekosistem içerisinde farklı alanlarda yer almasından dolayı devekuşu yetiştiriciliği önemini devam ettiren bir meslek haline gelmiştir.

Sistem içerisinde yer alan tüm canlıların gerek içgüdüsel olarak gerek üzerine düşen sorumluluklar açısından farklı görevlerini bulunur. Fakat bu görevleri yerine getirebilmek ve içgüdüsel hareketlerini devam ettirebilmek amacıyla bu canlıların öncelikle üreme ve yetişme gerekliliğini garanti altına alınması gerekir. Bu nedenden dolayı farklı canlı türlerinde olduğu gibi devekuşu yetiştiriciliği konusunda da çalışmalar devam etmektedir.

DeveKuşu Yetiştiriciliği İle İlgili Genel Bilgiler

İnsanlık tarihinin en başından itibaren beslenme düzenleri, yaşayış biçimleri, yapılan işler, yaşama koşulları gibi temel ihtiyaçlar farklılık göstermiştir. Tüm bu ihtiyaçlar zaman içerisinde evirilerek şu anki halini almıştır. Fakat bu temel ihtiyaçlar için geçmiş tarihler içinde oluşan en büyük sorunlardan biri de yeterli beslenme problemidir.

Dünya nüfusunun hızla artması nedeni ile coğrafi olarak bölge fark etmeksizin beslenme sorunları ortaya çıkmıştır. Bunun sonucu olarak da dengesiz ya da düzensiz beslenme alışkanlıkları ortaya çıkmıştır. Yaşanılan beslenme problemleri karşısında yeni beslenme şekilleri ve yaşayış biçimleri görülmeye başlanmıştır.

İnsanoğlu, bu zorlukların karşısında yeni besinler ve yeni üretim teknikleri ile durmaya çabalamıştır. Yalnız bu doğrultuda yapılmak istenen çalışmaların tümünün bilim ile gerçekleştirilebileceği görülmüştür. Özellikle 20. yüzyıl içerisinde gelişen bilim, sanat gibi günümüzde de devam eden faktörlerin yanında hayvancılık için de büyük adımlar atılmaya başlanmıştır. Bu sorunların arasında bilimsel düşünme teknikleri ile hareket edilmesi karşısında insanoğlunun yeterli beslenebilmesi ve gerekli besin değerlerinin tümünden yararlanabilmesi için hayvancılığın ne denli önemli olduğu anlaşılmıştır. Tüm bu veriler doğrultusunda insanoğlunun yaşamı için gerekli olan besin değerlerini barındıran, diğer hayvancılık faaliyetlerine göre çok daha ekonomik bir harcama gerektiren devekuşu yetiştiriciliği ortaya çıkmıştır.

Devekuşlarına Yakından Bir Bakış

Devekuşları, kanatları bulunan fakat uçmak konusunda zaman içerisinde yeteneklerini kaybeden koşucu ve yürüyen kuşlar arasında yer alan kuş türüdür. Devekuşlarının uçma yeteneğini kaybolmasındaki en önemli etken, zaman içerisinde farklı evirilmelerden dolayı kanatlarının küçülmesi ve küçülen bu kanatların, bedeninin ağırlığını taşıyamayacak duruma gelmesidir.

Günümüzde devekuşları için en büyük yaşam alanları Afrika’nın doğu bölgesi ve güney bölgesinde bulunan sıcak ve kurak alanlar olmaktadır. Eski zamanlarda yaşam alanları çok daha büyük bir alanı kaplayan devekuşları, bundan yüzyıllar önce Büyük Sahra’dan Orta Asya çöllerine kadar uzanan bir yaşam alanına sahipti.

Fiziksel Özellikleri

Deve kuşlarının fiziksel özelliklerine bakıldığında oldukça büyük olan gagaları göze çarpar. Yaklaşık 13- 14 cm uzunluğunda bir gaga boyuna sahip olmalarının yanında dişleri bulunmaz. Boynu çok uzun ve kafa ölçüsü, vücut ölçülerine göre oldukça küçük boyutlardadır. Boyları ise bir kuş türüne göre oldukça uzun olacak bir ölçü olan 2 metre ile 2,5 metre arasında değişen ölçülere sahiptir. İyi bir koşucu olmaları nedeni ile uzun ve güçlü bacaklara sahip olan devekuşlarının ayaklarında da 2 adet tırnak bulunur. Genellikle güç gösterisi yapmak amacıyla oldukça ön planda tuttukları baş, boyun ve bacak bölgeleri oldukça sert ve güçlü bir yapıya sahipken kanatları gösterişli ve oldukça tüylüdür. Güçlü bir omurgaya sahip olmalarının yanında göğüs kafesi kemikleri bulunmaz.

Yetişkin yaşa gelen sağlıklı bir devekuşunun vücut ağırlığı ortalama 125 kilo ile 150 kilo arasında değişiklik gösterir. Günümüzde özgür şekilde yaşayabildikleri tek bölge olarak Afrika’nın doğu ve güney bölgeleri gösterilebilir. Oldukça güçlü bir iskelet sistemi ve özellikle çok güçlü bacaklara sahip olan bu kuş türleri saatte 60 kilometre ile saatte 90 kilometre hıza kadar ulaşabilir. Normal şartlarda da hızlı şekilde hareket etmeyi seven devekuşları, gerektiği durumlarda 90 kilometre/saat hızla hareket edebilir.

Devekuşlarının Yaşam Koşulları

Her canlıda bulunan korunma ve saldırma içgüdüsü devekuşlarında, güçlü bacakları ile tekme atarak ve gagaları ile vurarak gerçekleşir. Oldukça uzun bir ömre sahip olan devekuşları 60 yıl ile 70 yıl arasında bir yaşama sahiptir. Sağlıklı şekilde bakıldığı ve beslendiği takdirde ömürlerinde ortalama 30 yıl kadar damızlık olarak kullanılabilirler.

Sağlıklı şekilde yaşayabilmeleri adına gereken sıcaklık 18- 20 derece arasıdır. Yaşamlarını sürdürebilmek için çok hassas bir yapıya sahip olmamaları sayesinde daha soğuk ya da daha sıcak iklimlerde de hayatlarına devam ederler. Ancak sorunsuz ve verimli bir şekilde üreme yapılması için ortalama sıcaklıklarda yetiştirilmeleri gerekir. Stresten büyük ölçüde etkilenen devekuşlarının bakımı da aynı derecede hassas şekilde yapılmalıdır. Ani hareketler ve travmatik davranışlar sergilenmemelidir. Böyle durumlar yaşandığı takdirde üreme ve yumurta üretiminde ciddi düşüşler ile karşılaşılabilir.

Verimli bir yavrulama ve çiftleşme dönemi gerçekleştirilmek isteniyorsa, çiftleşme dönemine kadar geçen süre içerisinde erkek devekuşları ve dişilerin bir arada yaşamasına müsaade edilmemelidir. Birbirleri ile ayrı yaşayan devekuşlarında, çiftleşme döneminde daha yüksek performans görülür. Devekuşları için ayrılan alan en az 2 metre çitler ile çevrilir. Bakım alanları için ise 15, 20 devekuşunun otlama alanı olarak 1 hektar, 30 ile 40 devekuşunun dinlenme alanı olarak da yine 1 hektar alan ayırılmalıdır. Öncelikle derisi, eti ve tüylerinden faydalanabilmek için evcilleştirilmektedirler. Bugün Güney Afrika, ABD, Kanada, Çin, Zimbabve, Avustralya, Botsvana, Namibya, İsrail ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde devekuşu yetiştiriciliği yapılmaktadır. Ülkemizde ise Uludağ Üniversitesi, Kırşehir, Antalya gibi şehirlerde damızlık verebilecek kadar üretim yapılır.

Devekuşu Yetiştiriciliğinde Uygulanan Sistemler

Devekuşu yetiştiriciliği adına 3 tür yetiştirme sistemi bulunur:

  • Ekstansif sistem; doğal koşullarda yetiştirme.
  • Yarı entansif sistem; yarı açık yarı kapalı koşullarda yetiştirme.
  • Entansif sistem; tamamen kapalı barınaklarda yetiştirme.

Devekuşlarında Kuluçka Dönemi

Devekuşu kuluçka dönemi için yapılan hazırlıklar sırasında çiftleşme dönemine kadar olan kısımda erkek devekuşları ile dişiler bir arada tutulmamalıdır. Bu sayede daha iyi performans elde edilir. Çiftleşmek için hazır olabilmeleri için dişilerin 2-2,5 yaşına gelmeleri, erkek devekuşlarının ise 2- 3,5 yaşlarına gelmeleri yeterli olur. Çiftleşme öncesinde erkek devekuşunun kanatlarını sallayarak yaptığı hızlı ve düzenli hareketler, çiftleşme sonucunda istenilen sonuca başarıyla ulaşılacağını gösterir. Devekuşu üretimi, kuluçka makinelerinde yapılır.

İlk dönem verilen yumurtaların adedi ise 15 ile 25 arasında değişiklik gösterir. Yapılan bakımların kalitesi ve beslenme kalitelerine göre bu sayılarda artış ya da azalma gözlenir. Dişi devekuşları yılda ortalama 40 ile 70 adet yumurta verseler de iyi şartlarda bakılmaları ile yılda 100 adet yumurta veren dişilere rastlanır. Erkeklerine göre daha ufak yapılı olan dişi devekuşlarının yumurta ağırlığı ise 1,1 kilo ile 1,8 kilo arasında değişir. Bu yumurtaların yaklaşık %90’ı damızlık değerdedir.

Devekuşu Kuluçka Koşulları ve Süresi

Kuluçka için ayrılan devekuşu yumurtaları yaklaşık olarak 13-18 derece arası sıcaklığa sahip ve %22-25 oranında neme sahip odalarda saklanır. Yumurtalar kuluçka makinesine girmeden önceki son 24 saat içerisinde 25 derecelik odalarda tutulmalıdır. Kuluçka öncesi ısıtma tekniği, embriyo ölümlerini en aza indirir. İnkubasyon döneminde ise dikkatli olunması gereken konular şunlardır:

  • Sıcaklık
  • Nem
  • Yumurtaların çevrilmesi
  • Havalandırma

Bu konulardan herhangi birinin ihmali halinde süren kuluçka döneminden hedeflenen sonuç alınamaz. Devekuşu kuluçka dönemi 42 gündür. Döllenme oranı ise %75 kadar olur. Kuluçka döneminde ısı 36.2 derecede tutulmalıdır. Kuluçka dönemi içerisinde 14 günde yapılan kontrol döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği yönündedir. 39. günde yapılan kontroller sonrasında ise inficar adı verilen bölüme alınırlar.

Devekuşunun Yumurtadan Çıkış Süreci

Yavruların yumurtadan çıkabilmeleri yaklaşık 3 gün sürer. Henüz çok güçsüz olan gagaları yumurtayı kırmak için yetersiz kaldığı zaman ayaklarını kullanırlar. Zaman zaman ayakları ile de kıramadıkları yumurta kabuğu için dışarıdan yardım gerekir.

Civcivler tamamen çıktıktan sonra ana makinesi adı verilen makinede 12 ile 14 saat arası tutularak sağlıklı şekilde kurumaları sağlanır. Her civciv yumurtadan çıktığı anda 845 gram olurken takip eden 1 hafta içerisinde ciddi kilo artışı görülür.

Civcivlerin büyüme dönemlerini takip eden 3-4 ay içerisinde asla ıslatılmamalı, daima kuru ve sıcak alanlarda bakımları yapılmalıdır. Islatıldıkları takdirde parazit ve çeşitli enfeksiyonlar dahil olmak üzere ölüm ile sonuçlanan durumlar yaşanabilir. Bunun yanında yavruların yürümesine daima izin verilmelidir.

Hareket alanı kısıtlanan civcivlerde solunum yolları ve ayak kemiklerinde çeşitli sorunlar ile karşılaşılır. Devekuşu yetiştiriciliği yaparken civcivler için ilk 6 ay büyük önem taşır. 6 ayı geçen devekuşları güçlerini tam olarak kazandıkları için üstün bir çaba gerekmez.

Yetişkinliğe adım atan devekuşları enfeksiyon ve diğer hastalıklar için daha dirençli hale gelir. Civcivler için ilk günlerde 30-40 gramlık besinler yeterli olurken 3 aylık olduklarında 500 gram besine ihtiyaç duyarlar. 6 aylık döneme geçtiklerinde ise günde 1 kilogram civarı besin almaları gerekir.

Devekuşu Davranışları Nelerdir?

Hayvan yetiştiriciliği yapabilmek için öncelikle hayvan davranışları konusunda bilgi sahibi olunması gerekir. Özellikle devekuşu yetiştiriciliği, özen isteyen bir iştir. Çünkü doğal ortamlarından koparılarak çiftliklerde bakılan hayvanların kendilerini daha iyi hissedebilmeleri, verimliliği de oldukça etkiler. Genel olarak hareketli hayvanlardır. Erkeklerde aşağı yukarı gezinme hareketleri, dişilerde ise genellikle yem arama hareketleri sıkça görülür. Özellikle çiftleşme dönemlerinde saldırgan hareketler sergilerler. Hava karardığı anda dinlenmek için çekilen deve kuşları gece 1 ve 4 saatleri arasında derin uykuda olur. Saldırganlık, üstünlük belirtme amaçlı sesler, dişilere kur yapmak amaçlı kanat çırpmak, dişilerin ise kanatlarını açarak tıkırtıya benzer sesler çıkarması devekuşlarına has özelliklerdir.

Devekuşundan Sağlanan Verim

Tüm hayvan yetiştiriciliği için verimlilik önemli bir faktördür. Devekuşu yetiştiriciliği ile verim elde edebilmek için de farklı yollar izlenir. Devekuşlarından verim aşağıdaki alanlarda sağlanır:

  • Damızlık hayvan
  • Yemeklik yumurta ve kabukları
  • Et
  • Deri
  • Tüy

Devekuşu Derisi Kullanımı Nasıl Olur?

Yetişkin bir devekuşundan ortalama 1.2 m2 deri elde edilir. Dayanıklı ve hoş bir dokuya sahip olması nedeniyle genel olarak lüks moda sektöründe yer alır. Sırt ve göğüs kısmında bulunan deri dokusu, doğal bir güzellik sunduğu için daha kıymetlidir.

En kaliteli şekilde devekuşu derisi elde edebilmek için devekuşlarının 12-14 aylık olması gerekir. Oldukça kolay biçimde şekil alması ile birlikte deri sektöründe gözde bir deri türüdür. Sektörde yer alan derilerin büyük kısmı ABD, Singapur, Fransa tarafından piyasaya sürülür.

Devekuşlarının deri kısmı en önemli verim sağlanabilen bölümleridir. Deri alma aşamasında nazik olunması ve derinin parçalamadan, bir bütün haline çıkarılması büyük önem taşır. Sırt çizgisi ve bel kısmı baz alındığında devekuşu derisini hayali olarak 4 parçaya ayırarak baktığımız zaman 4 bölgenin de kusursuz olması halinde bu deri 1. kalite olarak adlandırılır. Bu 4 parçadan sadece birinde hasar var ise 2. kalite, iki bölgede hasar var ise 3. kalite, üç bölgede hasar var ise 4. kalite olarak adlandırılır. Yüzülen deri bütününün üzerinde hiçbir kısımda et ya da yağ tabakası kalmamasına özen gösterilmelidir.

Devekuşu Eti Özellikleri Nelerdir?

Devekuşu eti genel anlamda sağlıklı bir et olması ile bilinir. Kolesterol ve kalori bakımından oldukça düşük değerlere sahip fakat protein bakımından oldukça zengin bir et çeşididir. Et rengi ise bilinen kırmızı et renklerine göre daha koyu olur. Devekuşu yetiştiriciliği yapan kişiler, devekuşları 12-14 aylık döneme eriştiklerinde kesim için uygun olduğunu düşünür. Kesim yaşına gelen devekuşlarının vücut ağırlığı 80-100 kilo arasındadır. Kesim sonrası ise ortalama 45-55 kilo kadar karkas ağırlığı olur. Çıkan karkasın kemik ağırlığı ise yaklaşık 5 kilogram olur.

Yetişkin hayvanlarda ayakları hariç sadece bacaklarında 15-20 kilo kadar et bulunur. Diğer et türlerine göre çok daha fazla su tutar. Fakat kasların içerisinde bulunan yağ miktarı çok düşük olduğu için çiğneme esnasında sululuk hissi alınamaz. Diyet yapılması açısından oldukça elverişli bir et olur. 100 gram devekuşu eti besin değerleri ise şu şekildedir:

  • 2,74 gram yağ
  • 126,74 gram kalori
  • 25,52 gram protein
  • 2,87 demir
  • 58 mg kolesterol

Devekuşu Tüyü Özellikleri Nelerdir?

Erkek devekuşlarında kanatlarında yer alan beyaz tüyler kıymetlidir ve genellikle dekorasyon alanında kullanılır. Devekuşları 14-16 aylık döneme girdiği andan itibaren tüylerinden yararlanılmaya başlanır. İlk seferde yaklaşık 800 gram tüy elde edilir. Ortalama 8-10 ayda bir tüy alınabilir. Avrupa ülkelerinde canlı hayvandan tüy elde etmek yasaklanmıştır.

Devekuşu Yumurtası Özellikleri Nelerdir?

20-25 adet devekuşu yumurtasına karşılık yumurta başına 1.1 ile 1,8 kilogram arasında kiloya sahip olur. Bu ağırlık annenin vücudunun yaklaşık olarak 1/60’ına denk gelir. Yumurtalar açık kahverengi ve benekli olarak gözükür.

Devekuşu Verimliliği

Devekuşları yalnızca bir et hayvanı olarak düşünülemez. Diğer çiftlik hayvanları ile kıyaslandığı takdirde devekuşu yetiştiriciliği hem daha verimli hem de daha çok kazanç sağlanabilen hayvan yetiştiriciliği olarak bilinir. Bu nedenle dünya üzerinde devekuşu yetiştiriciliği hızla artmaya başlamıştır.  Devekuşu verimliliği şu şekilde sıralanabilir:

  • Kuluçka süresi 42 gün
  • Yılda üretilen yumurta sayısı 40-80
  • Yılda dişi başına kesim yaşına ulaşan döl sayısı 20
  • Damızlık ömrü 30-40 yıl
  • Döllenmeden kesime kadar geçen gün sayısı 407 gün
  • Toplam karkas verimi 800-1300
  • Toplam deri verimi 20-30m2
  • Tüy verimi 20-30

Devekuşlarında Beslenme

Oldukça hassas bir yapıya sahip olan devekuşlarına beslenme konusunda da hassas davranılması gerekir. Tat ve koku alma duyuları az geliştiği için genellikle yemleri renk ve büyüklüklerine göre tercih ederler.

Serbest besleme ile günde 5 kg kadar yem tüketebilen devekuşları oldukça fazla besin tüketen hayvanlar olduğu için kontrollü beslenme yapılmalıdır. Yetiştirildikleri alanlarda patlak cisimleri de yeme hareketleri görülen devekuşlarını gözetim altında tutulması gerekir. Beslenme sırasında besin içeriğinin %25 oranında yonca bulunmalıdır.

Yetişkin devekuşlarında sindirim 48 saatte gerçekleşir. Yetişme dönemlerindeki devekuşları için kuru yonca ve kuru yem desteği sağlanmalıdır. Oldukça yüksek enerjiye sahip oldukları için düşük enerjili gıdalar ile beslemek yerinde bir karar olacaktır. Yüksek enerjili besinler sık tüketildiği takdirde hareketlilik durumları da aynı oranda artacağı için sakatlanmalar yaşanır. Beslenme düzeninde yer alan besinlerin değerleri iyi şekilde ayarlanmalı ve gelişimleri için yeterli değerleri içeren besin takviyeleri yapılmalıdır.

Devekuşu Civcivlerinin Beslenme Dönemi

Yumurtadan yeni çıkan devekuşu civcivleri ilk 3-4 gün besin ihtiyacı duymaz. Bu süre içerisinde, yumurtanın sarı kısmından elde ettikleri besinler vücut dirençlerini korumaya devam eder. İlk yeme alıştırmaları genel olarak lapa besinler ile olur. Bu yemlerin içerisinde minimum %18 protein, 2,450 kcal enerji bulunmasının yanında enfeksiyon üretebilecek durumlara karşı temiz içerikler olması gerekiyor. %2’nin üzerinde yemler ile beslenen civcivlerde bacak ve ayak problemleri görülür. Civcivler ilk etapta 40-50 gram yemler ile beslenmeye başlanır.

Devekuşları Beslenme Dönemi

Devekuşları 6 aylık dönemi tamamladıktan sonar piliç olurlar. Damızlık için kullanılacakları 2 yaşlarına kadar devekuşu piliç yemleri ile beslenmeleri sağlanır. Yaklaşık %16-17 proteinli 2.350 Kcal/kg enerjili %2-2.5 oranlarda yem karışımları ile beslenme sağlanır. Damızlık için kullanılacak hayvanların yağlanmamasına özen göstermek için kalori bakımından oldukça dikkatli davranılmalıdır. Kullanılan yemler yeşil yemler ile zenginleştirilmelidir.

Damızlık Döneminde Beslenme

Dişiler yaklaşık 2 yaşında erkek devekuşları ise 2-3,5 yaşlarında damızlık olarak kullanılmaya başlanır. Dişiler öncesinde yumurta üretimine başlasa da 2 yaşından sonra çiftleştirmeye başlanması gerekir. Bu dönemde günlük yem miktarı 3.5 kilograma kadar yükseltilebilir. Bu dönem için kullanılacak yemler ortalama %15 protein, 2.350-2.400 Kcal/kg enerji, %3-4 oranında kalsiyum %0.35-0.40 fosfor içermelidir. Devekuşları günlük olarak belirli miktarda taş da yutar. Bunun sebebi ise sindirimi kolaylaştırmak içindir. Tek tip besleme yapıldığı takdirde oluşacak sağlık problemlerine karşı mutlaka karma yemler ile beslenme sağlanmalıdır.

 

Yorum Gönderin

Selam! WhatsApp'ta sohbet etmek için aşağıdaki temsilcilerimizden birine tıklayın

Genellikle birkaç dakika içinde cevap verilmektedir

Ürün Kategorileri

Kullanıcı Sepeti

Sepetinizde ürün bulunmuyor.

Kullanıcı Favoriler